ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการคำนวณผลประโยชน์พนักงานตามมาตรฐาน TAS19

ขึ้นชื่อว่าเป็นความรู้เบื้องต้นของการคำนวณผลประโยชน์พนักงาน ก็คงจะหลีกเลี่ยงที่จะเกริ่นนำให้ทราบถึงสิ่งที่ควรรู้เบื้องต้นเอาไว้ก็คงไม่พ้นเรื่องของผลประโยชน์พนักงานที่เป็นสวัสดิการที่องค์กรต้องจ่ายทั้งในระยะสั้น เช่น เงินเดือน โอที โบนัส และที่ต้องจ่ายในระยะยาว เช่น เงินชดเชยเลิกจ้าง เงินบำเหน็จ–บำนาญ เงินสวัสดิการระยะยาวอื่น ๆ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ถือเป็น “หนี้สินระยะยาว” ขององค์กรและใช้กับทุกบริษัทที่มีพนักงาน ไม่ใช่แค่บริษัทใหญ่

ดังนั้น ผลประโยชน์พนักงานจึงไม่ใช่แค่ตัวเลขทางบัญชี แต่คือ “สัญญาใจ” ทางการเงินระหว่างบริษัทกับพนักงาน ที่บริษัทสัญญาเอาไว้ว่าจะตอบแทนและจูงใจให้พนักงานทำงานอยู่กับองค์กร อย่างไรก็ตาม “สัญญาใจ” เหล่านี้ ก็ยังจำเป็นต้องสะท้อนออกมาเป็นตัวเลขทางบัญชีอยู่ดี โดยตัวเลขทางบัญชีนี้มีอยู่ในมาตรฐานบัญชีที่เรียกว่า มาตรฐานบัญชีไทยฉบับที่ 19 หรือ TAS19 (Thai Accounting Standard ฉบับที่ 19) นั่นเอง ซึ่งในมาตรฐานบัญชีไทยตัวนี้ ได้ระบุให้มีการคำนวณผลประโยชน์พนักงานให้มันถูกต้องและเหมาะสม

การคำนวณให้ถูกต้องและเหมาะสม? 

การคำนวณผลประโยชน์พนักงานให้ถูกต้องและเหมาะสมจะทำได้ก็ต่อเมื่อมีการคำนวณการตั้งสำรองที่ไม่สูงเกินไปและก็ต่ำจนเกินไป เพราะปีไหนที่ตั้งไว้สูงจนเกินไป ก็แปลว่าปีนั้นจะมีกำไรน้อย ส่วนปีไนหที่ตั้งสำรองต่ำจนเกินไป ก็อาจจะหมายถึงปีนั้นมีกำไรเยอะ ทั้งนี้ทั้งนั้น ก็ขึ้นอยู่กับมาตรฐานบัญชีและวิธีการลงบัญชีของแต่ละแผนผลประโยชน์พนักงานด้วยเช่นกัน ซึ่งก็ต้องสอบถามผู้รู้ที่เป็นนักบัญชีหรือนักคณิตศาสตร์ประกันภัยที่มีความเชี่ยวชาญกับมาตฐานบัญชีไทยฉบับที่ 19 (TAS19) ในฉบับนี้

เครื่องมือในการคำนวณ

เครื่องมือที่จะทำให้การคำนวณผลประโยชน์พนักงานได้ถูกต้องและเหมาะสม ในมาตรฐานบัญชีไทยฉบับที่ 19 (TAS19) ได้ระบุไว้ให้ใช้เครื่องมือที่เรียกว่า “หลักคณิตศาสตร์ประกันภัย” ซึ่งหลักคณิตศาสตร์ประกันภัยมีไว้ใช้เพื่อ “คาดการณ์อนาคต” เช่น คาดการณ์เงินเดือนในอนาคต คาดการณ์การลาออก คาดการณ์อายุเกษียณ คาดการณ์การตาย รวมถึงคาดการณ์เรื่องอื่น ๆ เช่น ราคาทอง หรือ อัตราดอกเบี้ย เป็นต้น โดยตัวแปรหรือสมมติฐานทางคณิตศาสตร์ประกันภัยทุกตัว จะมีผลต่อเงินคำนวณที่ต้องตั้งสำรองเอาไว้ สำหรับการประเมินผลประโยชน์พนักงานในแต่ละครั้ง

ตัวเลขที่ได้มาจากการคำนวณผลประโยชน์พนักงาน TAS19 จึงไม่ใช่สิ่งที่ถูกกำหนดขึ้นมาเอง แต่ มันถูก “คำนวณจากสถิติและหลักวิชาคณิตศาสตร์ประกันภัย” เพื่อสะท้อนภาระผูกพันผลประโยชน์พนักงานที่ควรมีอยู่จริง

ผลประโยชน์พนักงานอาจจะแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม เช่น กลุ่ม โบนัส OT ลาป่วย (ตั้งสำรองง่าย ไม่ซับซ้อน) และกลุ่ม ระยะยาว เช่น ลาพักร้อนสะสม รางวัลอายุงาน ผลประโยชน์กรณีเจ็บป่วยระยะยาว หรือแม้แต่กลุ่มที่ยากที่สุด เช่น เงินชดเชยตามกฎหมายแรงงาน เงินบำเหน็จบำนาญ หรือ ผลประโยชน์พนักงานที่กำหนดขึ้นมากันเอง

ดังนั้น การคำนวณผลประโยชน์พนักงาน TAS19 จึงสะท้อนภาระสวัสดิการพนักงานที่แท้จริง รวมถึงการคาดการณ์ภาระกระแสเงินสดในอนาคต รวมไปถึงเรื่องอื่น ๆ อย่างเช่น ความเสี่ยงด้นแรงงานและสภาพคล่องทางการเงิน เป็นต้น ซึ่งทั้งหมดนี้ คือ “ภาพของอนาคต” ของความเสี่ยงที่มากับ “พนักงาน” ในองค์กร ที่มาจากการคำนวณผลประโยชน์พนักงานที่แท้จริง

มันจึงไม่แปลกเลยที่ผู้บริหารในสมัยนี้ ให้ความสนใจเรื่องนี้มากขึ้น และไม่ได้มองว่ามันเป็นแค่เพียงตัวเลขทางบัญชี เพราะข้อมูลการคำนวณผลประโยชน์พนักงาน TAS19 ยังสามารถใช้ได้ในการวางแผนงบประมาณปีถัดไปและออกแบบสวัสดิการพนักงานให้เหมาะสม อีกทั้งยังอาจจะสามารถนำไปประเมินผลกระทบกับการปรับขึ้นเงินเดือนได้อีกด้วย

สรุปได้ว่า 

ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการคำนวณผลประโยชน์พนักงานคงหนีไม่พ้นเรื่องการทำความเข้าใจภาระผูกพันขององค์กรที่มีต่อพนักงาน ประเภทของผลประโยชน์พนักงาน มาตรฐานบัญชีไทยที่เน้นให้คำนวณออกมาอย่างถูกต้องและเหมาะสม ผ่านเครื่องมือที่เรียกว่า “หลักคณิตศาสตร์ประกันภัย” รวมถึงการสะท้อนภาพอนาคตขององค์กรให้เป็นภาพมาสู่ปัจจุบัน เพื่อจัดการวางแผนรับมือกับความเสี่ยงในอนาคตขององค์กรได้ล่วงหน้านั่นเอง

เมื่อทราบเช่นนี้แล้ว ตัวเลขที่ได้มาก็จะไม่ใช่แค่ตัวเลขทางบัญชี แต่มันคือส่วนหนึ่งของความยั่งยืนในองค์กร

เพราะการคำนวณผลประโยชน์พนักงาน TAS19 คือ เครื่องมือให้ผู้บริหาร “รู้ล่วงหน้า” ว่าภาระผูกพันของพนักงานจะไปทางไหน โดยองค์กรที่คำนวณผลประโยชน์พนักงาน TAS19 ได้อย่างเหมาะสม คือองค์กรที่ “รับผิดชอบต่อพนักงานและผู้ถือหุ้น” อย่างแท้จริง

สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่: https://actuarialbiz.com/th/knowledgedetails/258

---

เขียนและเรียบเรียงโดย อาจารย์ทอมมี่ (พิเชฐ เจียรมณีทวีสิน)

FSA, FIA, FRM, FSAT, MBA, MScFE (Hons), B.Eng (Hons)

อดีตนายกสมาคมนักคณิตศาสตร์ประกันภัยแห่งประเทศไทย และอาจารย์บรรยายด้านการคำนวณผลประโยชน์พนักงานด้วยหลักคณิตศาสตร์ประกันภัย ตามมาตรฐานบัญชี ฉบับที่ 19 TAS19 IAS19

ขอสงวนสิทธิ์ของเนื้อหาในบทความ ไม่ให้นำไปใช้แสวงหาผลประโยชน์ใด ๆ ในเชิงพาณิชย์ นอกจากจะได้รับอนุญาตจากทางบริษัท ABS เท่านั้น